Is Kernenergie goedkoper?

De lusten voor Electrabel, de lasten voor de gemeenschap

Febeliec heeft de kat de bel aangebonden. Stoppen met kernenergie zou veel duurder zijn dan ermee doorgaan. Vraag is, voor wie, voor de kernenergielobby, of voor de bevolking… Bovendien, waarom moeten de Britten dan bij de Chinezen aankloppen om hun nieuwe kerncentrales gefinancierd te krijgen? En als het dan toch zo goedkoop is, waarom geeft de Britse staat (jawel, staat!...) garanties voor zeer hoge prijzen voor elektriciteit uit nieuwe Britse kerncentrales?

De verschillende regeringen hebben aangekondigd een energiepact te willen sluiten. Maar België zou België niet zijn, mocht de industriële en kernenergielobby zich niet roeren in het debat. Niet toevallig komt net op dit moment, in opdracht van Febeliec, het onderzoeksbureau EnergyVille af met een suggestie voor het verder verlengen van de levensduur van kerncentrales. Volgens deze studie zou de elektriciteitsprijs in 2030 zonder kernenergie veel duurder worden dan met kernenergie. Beweren dat het verlengen van oude centrales goedkoper is, is spelen met veiligheid (en haar bijhorende kosten). Tenminste, als alle kosten in rekening worden gebracht. Bovendien leren ons buitenlandse voorbeelden met nieuwe kerncentrales dat kernenergie niet goedkoper is dan hernieuwbare energie, wel integendeel.

Toenemende risico’s van verouderde centrales

Waarom willen Electrabel en bepaalde industrieën de levensduur van huidige kerncentrales verlengen? Het gaat om installaties die reeds lang geleden versneld afgeschreven zijn. De kost per geproduceerde megawatt lijkt na die afschrijvingen laag. Het is zoals met een eigen huis: eenmaal het huis afbetaald is, verlagen de maandelijkse kosten drastisch. Electrabel hoopt zo extra winsten te kunnen opstrijken, terwijl bepaalde industrieën mikken op goedkope elektriciteit.

Goedkoop is echter heel erg relatief. Alles hangt ervan af wat als kosten aanzien worden, en vooral, wat niet. Verouderende installaties vertonen toenemende gebreken. Sommige ervan blijven lange tijd onopgemerkt of zijn moeilijk detecteerbaar. Wanneer een veroudering leidt tot een schade aan de installaties, kunnen de gevolgen echter heel ernstig zijn. Zo heeft de VS-kerncentrale David Besse in Ohio een bijna zwaar ongeval gehad in 2002. Een scheur in het reactorvat had zich doorheen de 160 millimeter dikke wand getrokken, tot ze nog maar 5 millimeter verwijderd was van de rand. Pas dan werd ze ontdekt. Indien dit tot een lek of breuk had geleid, was dit een ongeval met het verlies van koelmiddel (LOCA, Loss Of Cooling Accident). Dit leidt tot het zwaarst mogelijke ongeval met het waarschijnlijk smelten van de reactorkern.

Naast veroudering met haar toenemende risico’s, moeten kerninstallaties ook afgebroken worden. Radioactief afval zal ooit behandeld en naar een eindbestemming gebracht worden. Daarvoor bestaan financiële voorzieningen. Maar niemand kan garanderen dat die zullen volstaan. Zo wordt in Nederland gemikt op een eindberging van het afval in… 2130, zodat de reserves via de financiële rendementen vanzelf tot het nodige bedrag gegroeid zouden zijn. Dit betekent dat het gevaarlijke afval meer dan een eeuw bovengronds in de buurt van Vlissingen opgeslagen zal blijven. Meer nog, onder andere door de lagere financiële rendementen, zal men het gewenste bedrag niet halen. Ten slotte moet dan nog blijken of het voorziene bedrag volstaat…

In verband met ons kostenverhaal luidt de vraag: wie betaalt de extra kosten van ontmanteling, van het afval en ja ook, van een ongeval? 

Wie betaalt het gelag bij een groot ongeval

Een groot kernongeval van het type Tsjernobyl of Fukushima zal in onze streken veel ernstiger gevolgen hebben, omdat de bevolkingsdichtheid hier veel groter is. In een rapport van de Hoge Gezondheidsraad wordt een Franse studie aangehaald. Daaruit blijkt dat daar een zwaar kernongeval enorme schade veroorzaakt, ter waarde van ongeveer 700 miljard Euro. Een andere studie van Bart Martens rekent uit wat een zwaar ongeval in Doel kan kosten. Hij komt tot het ontstellende bedrag van meer dan 1.400 miljard Euro. Dat is bijna viermaal het Belgische BNP. Toch zal Electrabel daar haast niets van betalen. Haar aansprakelijkheid is beperkt tot minder dan 0,1% van die schade. Stel maar eens voor dat iemand schade ter waarde van 10.000 € toebrengt aan andermans bezit, en er vanaf komt met het betalen (of zich verzekeren voor een bedrag) van 10 €! Kernenergie is dus wettelijk topzwaar on(der)verzekerd… en betaalt dus een extreem lage premie ervoor.

Nieuwe Britse kernenergie verdubbelt nu reeds de elektriciteitsprijs

Het is zwaar misleidend dat de EnergyVille studie spreekt van een verdubbeling van de energiekosten zonder kernenergie. Bovenstaande zaken van niet meegerekende extra kosten (extreme onderverzekering bij nucleaire ongevallen, onvoldoende fondsen voor ontmanteling en afvalbehandeling) gelden niet alleen voor de verouderde Belgische centrales met hun verhoogde ongevalskans. Ze gelden evengoed voor nieuwe kerncentrales.

Minister van Energie Bart Tommelein stelt terecht dat ook een nieuwe kerncentrale geld kost, en dat er geen enkele aanwijzing is dat dit goedkoper zou zijn dan hernieuwbare energie. Meer nog,elektriciteit uit nieuwe kerncentrales is in bepaalde bestaande overeenkomsten nu reeds gecontracteerd met een prijsgarantie die meer dan het dubbele is van de huidige electriciteitsprijs.

Zo meldt The Telegraph dat Greg Clark, business secretary in het Verenigd Koninkrijk, een geïndexeerde prijs garantie voorziet van 92,5 Britse pond (meer dan 100 €) per MWu voor de nog te bouwen twee kerncentrales van Hinkley Point C in Zuid Engeland. Deze gegarandeerde prijs is niet tegen 2030, maar nu reeds meer dan het dubbele van de huidige elektriciteitsprijs. Dit zal volgens The Guardian ertoe leiden dat de Britse belastingbetalers bijna 30 miljard subsidies zullen moeten ophoesten voor deze kerncentrales. En dat dan tegen de visie in van de National Audit Office. Deze stelt immers dat hernieuwbare energie goedkoper kan zijn. Blijkbaar heeft niet alleen België last van een goed georganiseerde kernlobby. In ieder geval is duidelijk dat de veronderstelde verdubbeling van de elektriciteitsprijzen zonder kernenergie in 2030, nu reeds (en in 2030 nog extra) overvleugeld wordt door de meer dan verdubbeling van de nucleaire elektriciteitsprijs van nieuwe kerncentrales in Zuid Engeland. En dat laatste is geen veronderstelling zoals in de studie van EnergyVille, maar een harde realiteit.

 Marc Alexander, 11 maart beweging

 

Bronnen

http://www.hln.be/hln/nl/943/Consument/article/detail/3067528/2017/01/30/Elektriciteit-wordt-tweemaal-duurder-tegen-2030.dhtml

http://www.telegraph.co.uk/business/0/hinkley-point-c-new-nuclear-plant-timeline-of-the-story-so-far/

http://www.telegraph.co.uk/business/2016/09/14/hinkley-point-what-has-the-uk-promised-china-on-nuclear-to-date/

https://www.theguardian.com/business/2016/sep/15/hinkley-point-chinese-firm-to-submit-essex-nuclear-plant-plans

https://www.theguardian.com/uk-news/2016/jul/13/hinkley-point-c-cost-30bn-top-up-payments-nao-report

Rampenplanning (febr. 2016), Advies van de Hoge Gezondheidsraad (HGR) nr. 9235, p. 36

Martens, B. (dec. 2014), De Economische Impact van een Kernramp in Doel, p. 3/4/5

 


Reacties

Opinie: Bang maken over elektriciteitsfactuur om kerncentrales langer open te houden? EnergyVille produceerde een studie in opdracht van Febeliec, de koepel van de elektriciteit verslindende bedrijven. Laat dat al een aanduiding zijn om argwaan te koesteren. Volgens EnergyVille zou tegen 2030 de elektriciteitskosten verdubbelen. Aansluitend suggereert EnergyVille dat we best de Belgische kerncentrales langer openhouden. We hebben dat al eerder meegemaakt. In 2014 werd de publieke opinie ook gechanteerd met een mogelijke black-out om het langer openhouden van de kerncentrales Doel 1 en 2 door te drukken. Achteraf bleek er geen tekort. Minister Tommelein reageert met “Stop met de mensen bang te maken over de elektriciteitsfactuur”. Dat beamen wij. De hele vraag is steeds waarom zou de factuur hoger zijn? En wie dient die te betalen? En verder, het sluiten van de kerncentrales is in de eerste plaats een veiligheidskwestie voor de halve Belgische bevolking. Daar kan je niet op afdingen met prijzen. We zullen weer om de oren geslagen worden met de “wetenschappelijkheid” van deze studie door de gerenommeerde professoren van EnergyVille (waarin ook professoren van de KUL zitten). We betwisten geenszins de wetenschappelijke kunde van deze auteurs van het rapport, wel de politieke keuzes die zij als randvoorwaarde voor hun studie en toekomstvoorspelling innamen. Daar gaat het om. In die zin is de bewering vals dat het om een “objectieve analyse van mogelijke scenario’s voor de elektriciteitsproductie in België in 2020-2030” gaat. Vals en niet objectief, omdat zij hun studie verankerd hebben in de “huidige politieke beslissingen” als eerste randvoorwaarde waar al de rest op gebouwd wordt. Terwijl langs alle kanten uit de energietransitie beweging en sociale beweging gevraagd wordt van politiek beleid te veranderen. De studie van EnergyVille zegt dat de gehele energietransitie circe 40 miljard over 10 à 15 jaar zal kosten, of een 4 miljard per jaar. We gaan die globale kostprijs niet meteen tegenspreken, wel wie dat dient te betalen. Het Federaal Planbureau stelde al in eerdere studies dat sinds de liberalisering van de energiemarkt in 2003, te weinig geïnvesteerd is in de vervanging van verouderde elektriciteitscentrales. De kerncentrales zijn allang afgeschreven en men weet sinds 2003 dat de laatste dient te sluiten in 2025. Dat is ruim 10 jaar later dan hun ontwerpdatum. In die tien jaar heeft Electrabel en compagnie superwinsten opgestapeld, betaald door de gewone verbruikers. Die hadden geïnvesteerd moeten worden in nieuwe installaties. Het is compleet immoreel dit nog een tweede keer aan te rekenen aan de gebruikers zoals de studie doet. De studie van EnergyVille misbruikt ook weer het klimaatargument, dat door het uitschakelen van de kerncentrales, de gascentrales uit de mottenbollen gehaald moeten worden en we daardoor veel meer CO2 zullen uitstoten. 19,3 miljoen ton CO2 per jaar in plaats van 15,4. Ten eerste zijn kerncentrales enkel beperkt CO2 vrij bij de eindproductie van elektriciteit in de kernreactoren, maar niet bij de productie van de nucleaire kernbrandstof. Bovendien gaat er nog massaal elektriciteit verbruikt worden in de toekomstige bewaking van het kernafval en afkoeling van de gesloten kernreactoren. Hoe langer we wachten met sluiten van de reactoren, hoe groter het probleem. Verder is het onethisch te stellen dat de nucleaire elektriciteitsproductie gewoon vervangen zal worden door elektriciteitsproductie door gascentrales. De combinatie van zon- en windenergie met gascentrales is bijzonder flexibel. Dat betekent dat veel minder dan nu met de kerncentrales, windmolens stilgelegd zullen worden en teveel stroom van zonnepanelen naar de aarding zal afgevoerd worden. Hoe meer investering in wind en zon en alternatieve opslagsystemen, hoe minder de gascentrales en warmtekrachtkoppelingen in actie hoeven te komen. Hoe minder CO2-emissie..